Beste zoektochters en aanverwanten,
Even een korte aanvulling van het geschiedkundig verleden van Tienen.
Archeologische vondsten op het Grijpenveld, waaronder een tempel ter ere van de oosterse god Mithras, tonen aan dat Tienen in de Romeinse tijd bewoond was.
Onder de Franken bevond het centrum zich in de huidige stationswijk en omstreeks 1380 vormde de huidige Veemarkt de kern van Tienen.
Na 1635 (bekend als de 'Tiense Furie') verschoof dit centrum naar de huidige Grote Markt.
En het stadhuis veranderde van vestiging in 1711.
Tienen heeft voor zijn ontwikkeling veel te danken aan 'Lambrecht I met de Baard', die het in 1013 bij het graafschap Leuven inlijfde.
Begin 12de eeuw verwierf Tienen het stadsrecht en omstreeks 1250 was het de hoofdplaats van een meierij.
In de middeleeuwen bloeiden hier de wolnijverheid en de lakenhandel.
Maar in de 17de eeuw leed de stad zwaar onder de Franse en Hollandse aanvallen tegen de Spanjaarden (zie de gewelddaden van 1635).
In de 19de eeuw luidde de oprichting van drie suikerfabrieken een periode van nieuwe welvaart in.
Groetjes,
LeoPol
dinsdag 17 mei 2016
donderdag 14 april 2016
Tiense streekproducten
Hierbij enkele van de vele Tiense streekproducten:
Tattepoem
De
enige echte onvervalste Tiense ‘tattepoem’ is een voorbeeld van
huisvlijt van weleer. Bij het taartenbakken gooiden de zuinige
huismoeders het laatste restjes deeg niet graag weg en van deze
deegrestjes werden ovale deegflappen gemaakt die werden gevuld met
appelmoes (‘appelspèès’) en op kermisdagen werden er ook nog
rozijnen aan toegevoegd. De deegflappen werden gesloten, bestreken
met eigeel met wat water of melk, bestrooid met suiker (we zijn nu
eenmaal Tienenaars) en in de laatste warmte van de oven’
croustillant’ gebakken.Toteman
Het
kerstbrood dat sinds eeuwen in Tienen wordt gemaakt (en vroeger op
kerstavond werd gegeten) is een ‘toteman’; een rijk, wit
krentenbrood met twee ‘toten’ (deuken of bulten) dat de vorm
heeft van het ingebusselde kerstekind. Vroeger zat er als versiering
in het midden van een ‘toteman’ een platte, ronde schijf uit
pijpsteenaarde. Het uitdelen van totemannen bestaat in Tienen al
lang. In 1551 maakte de toenmalige pastoor in het Begijnhof zijn
beklag dat hij geen toteman met Kerstmis had gekregen.
SMAKELIJK
LeoPol
maandag 21 maart 2016
stadspark Tienen
Beste lezers,
Hoog tijd om nog wat informatie over Tienen door te sturen en even de aandacht te vestigen op het stadspark te Tienen. Het ligt vlak bij het centrum, maar maakt geen onderdeel uit van onze zoektocht.
Toch is het interessant om - vooral - even naar het verleden, de voorgeschiedenis van het huidige park te peilen.
Oorspronkelijk maakte het domein van het huidige stadspark in Tienen deel uit van het Danebroek-klooster. Tijdens de Franse Revolutie werden de kloostergebouwen, de tuin, de boerderij, de weiden en de boomgaard als nationaal goed verkocht. Bij het begin van de 19de eeuw werd in de voormalige boomgaard een laat-classicistische herenwoning opgetrokken. In de jaren dertig van de 19de eeuw kwam het huis met aanhorigheden in handen van de familie Van den Bossche-Loyaerts, een ondernemersgeslacht dat mede aan de basis lag van de Tiense suikerindustrie.
In de voormalige kloostertuin kwam een belangrijke plantenverzameling tot stand, de Hortus Thenensis. Na WO II werd het goed overgedragen aan de stad Tienen. De plantentuin vormde de basis van het huidige stadspark.
Honderdtwintig jaar geleden verscheen de "Hortus Thenensis", een inventaris van de plantencollectie in het Tiense stadspark. Dit privé eigendom, verbonden met de suikerbaronnen, was oorspronkelijk veel omvangrijker dan het huidige park.
Hoog tijd om nog wat informatie over Tienen door te sturen en even de aandacht te vestigen op het stadspark te Tienen. Het ligt vlak bij het centrum, maar maakt geen onderdeel uit van onze zoektocht.
Toch is het interessant om - vooral - even naar het verleden, de voorgeschiedenis van het huidige park te peilen.
Oorspronkelijk maakte het domein van het huidige stadspark in Tienen deel uit van het Danebroek-klooster. Tijdens de Franse Revolutie werden de kloostergebouwen, de tuin, de boerderij, de weiden en de boomgaard als nationaal goed verkocht. Bij het begin van de 19de eeuw werd in de voormalige boomgaard een laat-classicistische herenwoning opgetrokken. In de jaren dertig van de 19de eeuw kwam het huis met aanhorigheden in handen van de familie Van den Bossche-Loyaerts, een ondernemersgeslacht dat mede aan de basis lag van de Tiense suikerindustrie.
In de voormalige kloostertuin kwam een belangrijke plantenverzameling tot stand, de Hortus Thenensis. Na WO II werd het goed overgedragen aan de stad Tienen. De plantentuin vormde de basis van het huidige stadspark.
Honderdtwintig jaar geleden verscheen de "Hortus Thenensis", een inventaris van de plantencollectie in het Tiense stadspark. Dit privé eigendom, verbonden met de suikerbaronnen, was oorspronkelijk veel omvangrijker dan het huidige park.
De Inventaris Onroerend Erfgoed gaat zeer uitgebreid in op het stadspark: "Het overblijfsel van de botanische privétuin die in 1886-1910 werd aangelegd bij een neoclassicistisch herenhuis uit het begin van de 19de eeuw. Van de 700 winterharde houtige soorten en variëteiten die rond 1900 werden aangetroffen, heeft ongeveer een tiende de eeuw overleefd. Het huidige stadspark van Tienen is een flauwe maar nog herkenbare afstraling van de 'Hortus Thenensis', zoals Van den Bossche zijn plantentuin noemde."
Tussen 1895 en 1900 was Van den Bossche senator voor de katholieke partij in het arrondissement Leuven. Bovendien was hij bedrijfsleider van de Tiense suikerfabriek P.P. Van den Bossche frères et Janssens. In 1893 publiceerde hij de eerste catalogus van de plantenverzameling in Tienen. De "Hortus Thenensis" telde op dat ogenblik 1.320 soorten. Twee jaar later kwam men op circa 3.500 verschillende variëteiten. Leon Van den Bossche had een oppervlakte van 1 hectare 17 are geërfd. Nadien kocht hij percelen bij aan de Broekstraat, Daneboekstraat en Delportestraat. Bij zijn dood in 1911 liet Van den Bossche 2 hectare 42 are na. Zijn erfgenamen verkochten het goed in 1923 aan de Société Anonyme La Raffinerie Tirlemontoise.
Een nieuwe inventaris in 1991 leerde dat er nog 78 soorten te vinden zijn in het stadspark. Allicht waren die er ook al in de gloriejaren, toen de "Hortus Thenensis" de vergelijking met de Nationale Plantentuin doorstond.
Bron: inventaris onroerend erfgoed.
LeoPol
zaterdag 13 februari 2016
Tienen: spotnaam en dialect
Hallo kwèèkers en aanverwanten:
Hierbij enige info over de spotnaam van de Tienenaars en de eerste stappen in het (moeilijke) Tiense dialect...
Hierbij enige info over de spotnaam van de Tienenaars en de eerste stappen in het (moeilijke) Tiense dialect...
SPOTNAAM:
De spotnaam voor de inwoners van Tienen luidt: 'Tiense Kwèèkers'.
Deze spotnaam zou ontleend zijn aan een verhaal (waar of niet waar?)
dat in “L'étoile Belge” van 31 mei 1885 werd gepubliceerd. Met
het nodige voorbehoud dus...
Vroeger was het de gewoonte om tijdens de Pinksterviering in de kerk
een witte duif los te laten als symbool voor de Heilige Geest. Maar
in dat jaar vond de koster geen witte duif. Hij besloot dan maar om
een jonge eend te laten vliegen vanaf het doksaal. Een tamme eend kan
echter niet vliegen en naar verluid zou het dier luid kwakend de
misviering hebben verstoord...
Aanleiding genoeg om de Tienenaars (die bovendien de Heilige Geest
vergeleken met een eend) vanaf dan 'Tiense Kwèèkers' te noemen.
En dan de eerste les 'Tiens dialect'!
Tienen, mén saaikerzujte schoeën stad!
Bé heur toures, heur haaze èn heur minse,
'ch hèm ter altêêd en boeënke veur g'had.
Béëter kan ich mich – ècht wooër – ni winse!
(Luc Lambrecht – redactie “welkom in Tienen”)
(Merk je ook wat Limburgs in dit dialect?)
Zoete groetjes,
LeoPol
maandag 1 februari 2016
Zoektocht september 2016.
Hallo fanatieke zoektochters,
Hoog tijd om wat info door te sturen i.v.m. onze volgende wandel-zoektocht, TIENEN.
In een mailtje hebben jullie al wat voorbereidende informatie doorgeseind gekregen.
Via dit blog wil ik - af en toe - wat extra wetenswaardigheden doorgeven, om het verlangen naar deelname wat aan te wakkeren!
En daar gaan we dan...
Het grote en prachtige marktplein van Tienen herinnert aan de
vroegere grootheid van de stad.
De kerk van O.-L.-Vrouw-ten-Poel op deze markt heeft in het ontstaan van de
Brabantse gotiek een zeer belangrijke rol gespeeld als leerschool
voor een aantal Brabantse architecten uit de 14de en 15de
eeuw (Sulpitius van Vorst, Jan Keldermans, Matheus de Layens, …)
Tienen is van oudsher een belangrijk marktcentrum op de grens van
Haspengouw & Hageland.
De Grote Markt is de op twee na grootste van het land. Alleen
Sint-Niklaas en Sint-Truiden scoren beter! (Zou dat aan de 'Sint'
liggen?)
In het stedelijk museum 'Het Toreke' (vlak bij de markt) verneemt u
er alles over.
De stad heeft ook de grootste suikerraffinaderij van het land (1836).
Oorsprong van Tienen:
In de VIIIste eeuw lag op een heuvel (de Germanusberg –
de huidige Veemarkt) een belangrijke hoeve, Villa de Thuinae
genoemd. Vermoedelijk moet Tienen toen reeds bestaan hebben. Deze
villa nam in het begin van de IXde eeuw enige uitbreiding.
Toen bouwden de benedictijnen van St.-Germain-des-Prés uit Parijs er
een romaans kerkje en een klein klooster. De invloed van deze
monniken heeft ruimschoots bijgedragen tot de verdere ontwikkeling
van de landhoeve.
De ligging langs de grote handelsweg St.-Truiden – Leuven was zeer
voordelig, zodat meerdere handelaars zich rondom de berg vestigden.
De Germanusberg werd stilaan het centrum van een groeiend stadje.
Maar later meer hieromtrent.
Groetjes,
LeoPol
dinsdag 15 september 2015
Reglement zoektocht 2015
Reglement
bij de zoektocht “TURNHOUT” 26
september 2015
Deze
wandelzoektocht wil aan de hand van een beschrijvende tekst en
een reeks vragen de deelnemers nader kennis laten maken met een
stukje authentiek Turnhout.
In
de routebeschrijving zitten geen vallen, zodat iedereen de weg
van begin- tot eindpunt makkelijk moet kunnen vinden. Bij onvoorziene
wegonderbrekingen of andere omstandigheden doen we beroep op je
gezond verstand. De inrichters zijn niet verantwoordelijk voor
gebeurlijke ongevallen.
Er
wordt geen onderscheid gemaakt tussen hoofdletters en kleine letters:
Zon = zoN = ZON.
Het
lettertype is onbelangrijk: woord = woord
= woord .
Een
tekst of woord tussen aanhalingstekens ( “ ….. ” ) in de vragen
moet je kunnen lezen zoals het tussen de
aanhalingstekens staat.
Zonder aanhalingstekens moet je van het betreffende woord een afbeelding (of een deel ervan) kunnen zien. (Een paardenkop staat dus ook voor een paard.)
Op alle vragen kan je het antwoord ter plaatse aflezen of, mits wat speurwerk, afleiden.
Als een antwoord ter plaatse kan afgelezen worden, wordt deze tekst als enig correct antwoord beschouwd (ook al is dit in tegenspraak met wat in de literatuur of op internet kan gevonden worden!).
Waar het antwoord ter plaatse af te lezen is, vragen we wel een ‘correcte’ schrijfwijze (zoals het ter plekke te lezen staat). Dus: thym ≠ thijm !
Jaartallen kunnen in alle vormen voorkomen: Romeinse cijfers (I, V, …), Arabische cijfers (1914…), afgekorte vormen (14 i.p.v. 1914…), enz…
De verkleinde cursieve teksten kan je, in geval van tijdnood, overslaan om later thuis te bestuderen.
Ook dit jaar zijn er geen schiftingsvragen in de tekst verwerkt. Bij gelijkheid van punten zal achteraf door de inrichter(s) een extra (pikante!?) vraag gesteld worden…
Maar deelnemen is belangrijker dan winnen…
LeoPol
©
Paul Hendrickx, Leuvensebaan 147, 3220 Holsbeek.
woensdag 2 september 2015
Muggenblussers
Muggenblussers (info: Henk De Koninck)
6
juni 1755. ‘t Is stikkens heet.
“Brand!
De toren van de Sint-Pieterskerk staat in brand!”
Alle
weerbare mannen en ook de Bruine Paters (die toen dienst deden als
brandweer!) zijn er met waterpomp en emmers, water en zand. Er wordt
een lange rij gevormd en emmers worden doorgegeven, totdat ze het
zien: het is een zwerm muggen. De toren brandt niet.
In
de burgemeestersrekening van 1755 kan je lezen dat de herstelwerken
aan het dak van de kerk 31 gulden en 13 stuivers bedroeg. De schade
werd veroorzaakt door de overijverige “Muggenblussers”. Talrijke
gedichten en publicaties verhalen smalend over deze ‘brand’. De
spotnaam “muggenblussers” was geboren.
Wie
heeft er ooit het lied gehoord, het lied van Pater Bart?
Die
volgde toen hij twintig werd, de roeping van zijn hart.
Het
werken zei hem niet zoveel en vrijen evenmin
Dus
stapte hij met fikse tred, een Turnhouts klooster in.
Zijn
schoenen liet hij aan de deur, ze waren toch te groot
Daarbij,
omwille van de geur, liet hij zijn tenen bloot.
Maar
ze hadden daar sandalen staan, die kwamen goed van pas
Om
hard te rennen door de tuin, als’t repetitie was.
Want
als er brand was in de stad, een huis of een café
Was
het paterskorps dat toen de blussingswerken dee.
Daarvoor
moest hard worden getraind, met water en met spuit
En
wie niet zo hard lopen kon, die vloog het klooster uit.
Maar
Pater Bart leek vlug een kei, in mikken hoog en ver.
Heel
Turnhout kende hem al vlug, hij werd een echte ster.
De
kar, het paard, het blusgerief, hij had het bij de hand
En
vuriger werd zijn gebed “Ach God, maak toch een brand!”
En
ja, een avond zwoel en warm, Ding Dong! Daar klonk de bel
Er
werden vlammen gesignaleerd, de vlammen woedde fel.
Den
Bart schoot zijn sandalen aan en weg was heel de groep
Harop!
Naar de Sint-Pieterskerk! Het volk stond op de stoep.
Ze
wezen hoog en riepen maar “den toren staat in brand”
“Vlug
Paters blus heel dat geval, aan voor- en achterkant”
Maar
Pater Bart, den slimste thuis riep toen “Och God Och God!
Zien
jullie niet .. er is geen brand, wie houdt ons voor de zot?”
Toen
zagen alle and’ren pas, een muggenzwerm heel dicht
Die
hoog tegen de toren hing, in’t felle avondzonlicht.
En
Ja, ‘t Was waar precies rook, precies gelijk een vuur
Zo
straf scheen toen opeens de zon, op toren en op muur.
De
Paters waren voor Jan Lul gekomen op de Markt.
De
koster vond het een goei grap en lachte hard.
De
dorpen hier ook in de buurt, hoorden van dit voorval vlug
En
schoven wie van Turnhout is, een bijnaam in de rug.
En
sinds die dag, zo wordt vermeld in boeken dik en zwaar
is
‘ muggenblussers’ onze naam, ‘t is echtentechtig waar!
Er zijn uiteraard meerdere bijnamen voor de Kempische Turnhoutenaren.
Het opzoeken waard!
Je "bink" LeoPol...
Abonneren op:
Posts (Atom)